Μπαπέ: Οταν η Κίνα θυμώνει...

Ο Μπαπέ, που στο παρελθόν είχε εκφραστεί κατά του φασισμού και του ρατσισμού, βρέθηκε στο επίκεντρο αντιδράσεων στην Κίνα, όταν αποκάλεσε τον Μάο δικτάτορα. Στη συνέχεια, ζήτησε συγγνώμη, δηλώνοντας ότι το σχόλιό του ήταν άστοχο και ότι τρέφει βαθύ σεβασμό για την κινεζική ιστορία. Αντίστοιχα, ο πρόεδρος της LaLiga, Χαβιέρ Τέμπας, εξέφρασε τη λύπη του για την προσβολή που ένιωσαν οι Κινέζοι φίλαθλοι. Οι αντιδράσεις αυτές ήρθαν μετά την ακύρωση χορηγικών συμφωνιών από κινεζικές εταιρείες και την αναστολή των μεταδόσεων της LaLiga από την κινεζική τηλεόραση. Η Ρεάλ Μαδρίτης αναγκάστηκε να ζητήσει συγγνώμη από τον κινεζικό λαό, προκειμένου να προστατεύσει τα εμπορικά της συμφέροντα. Η κινεζική αγορά αντιπροσωπεύει περίπου 100 εκατομμύρια φιλάθλους για τον ισπανικό σύλλογο, ενώ συνεισφέρει το 10%-15% των διεθνών πωλήσεων προϊόντων του. Παράλληλα, η φανέλα του Μπαπέ ήταν η πιο δημοφιλής στην Κίνα.

Ωστόσο δεν αποτελεί την πρώτη περίπτωση κατά την οποία ο αθλητισμός συγκρούεται με τις πολιτικές ευαισθησίες του Πεκίνου. Τον Οκτώβριο του 2019, ένα σύντομο μήνυμα του Ντάριλ Μόρεϊ, τότε γενικού διευθυντή των Χιούστον Ρόκετς, προκάλεσε μία από τις σοβαρότερες κρίσεις στην ιστορία του ΝΒΑ, με σημαντικές διπλωματικές και οικονομικές επιπτώσεις.

Το tweet που πυροδότησε την κρίση

Στις 4 Οκτωβρίου 2019, ο Μόρεϊ εξέφρασε δημόσια την υποστήριξή του στους διαδηλωτές υπέρ της δημοκρατίας στο Χονγκ Κονγκ, γράφοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Ας αγωνιστούμε για την ελευθερία. Στεκόμαστε στο πλευρό του Χονγκ Κονγκ». Εκείνη την περίοδο, το Χονγκ Κονγκ βρισκόταν στο επίκεντρο μαζικών διαδηλώσεων και συγκρούσεων με τις αστυνομικές δυνάμεις, με τους διαδηλωτές να αντιδρούν στην πολιτική του Πεκίνου και να διεκδικούν μεγαλύτερες δημοκρατικές ελευθερίες.

Η αντίδραση στην Κίνα υπήρξε άμεση. Ο Μόρεϊ διέγραψε την ανάρτησή του, αλλά η κρίση είχε ήδη ξεκινήσει. Ο ιδιοκτήτης των Ρόκετς, Τίλμαν Φερτίτα, αποστασιοποιήθηκε από τη δήλωση, υπογραμμίζοντας ότι ο γενικός διευθυντής δεν μιλούσε εξ ονόματος της ομάδας.

Ο ίδιος ο Μόρεϊ επιχείρησε στη συνέχεια να αποκλιμακώσει την ένταση, δηλώνοντας ότι δεν είχε πρόθεση να προσβάλει τους φιλάθλους των Ρόκετς ή τους φίλους του στην Κίνα. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι είχε εκφράσει προσωπική άποψη για μια σύνθετη κατάσταση, έχοντας στη συνέχεια την ευκαιρία να ακούσει διαφορετικές απόψεις.
Οι διευκρινίσεις του, ωστόσο, δεν στάθηκαν αρκετές για να αποτρέψουν τις συνέπειες.

Οι δεσμοί του ΝΒΑ με την κινεζική αγορά

Η κρίση ήταν ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς το ΝΒΑ είχε αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς με την κινεζική αγορά επί δεκαετίες. Από τη δεκαετία του 1980, υπό την ηγεσία του τότε κομισάριου Ντέιβιντ Στερν, το πρωτάθλημα είχε αποκτήσει σημαντική τηλεοπτική παρουσία στην Κίνα μέσω του κρατικού δικτύου CCTV.

Η δημοτικότητα του Γιάο Μινγκ, ο οποίος αγωνίστηκε επί εννέα σεζόν στους Χιούστον Ρόκετς, ενίσχυσε περαιτέρω τη σύνδεση της ομάδας με το κινεζικό κοινό. Ο ύψους 2,29 μέτρων σέντερ εξελίχθηκε σε εμβληματική προσωπικότητα του κινεζικού αθλητισμού, καθιστώντας τους Ρόκετς έναν από τους δημοφιλέστερους συλλόγους του ΝΒΑ στη χώρα. Η δημόσια τοποθέτηση του Μόρεϊ έθεσε, επομένως, σε κίνδυνο μια εμπορική σχέση που είχε οικοδομηθεί επί δεκαετίες.

Η κινεζική ομοσπονδία καλαθοσφαίρισης, της οποίας πρόεδρος ήταν ο Γιάο Μινγκ, ανακοίνωσε ότι αναστέλλει τις ανταλλαγές και τις συνεργασίες της με τους Ρόκετς. Παράλληλα, εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, ο Γκενγκ Σουάνγκ, δήλωσε ότι είναι αδιανόητη η συνεργασία με Κινέζους χωρίς γνώση και κατανόηση της κινεζικής κοινής γνώμης. Η αντίδραση επεκτάθηκε και στον εμπορικό τομέα. Προϊόντα των Ρόκετς αποσύρθηκαν από καταστήματα, ενώ κινεζικές εταιρείες περιόρισαν ή διέκοψαν τις συνεργασίες τους με το ΝΒΑ.

Η στάση του Άνταμ Σίλβερ και το κόστος της κρίσης

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο κομισάριος του ΝΒΑ, Άνταμ Σίλβερ, βρέθηκε αντιμέτωπος με μια δύσκολη ισορροπία: έπρεπε να διαχειριστεί τις οικονομικές επιπτώσεις, χωρίς να εγκαταλείψει τη θέση ότι οι άνθρωποι της λίγκας έχουν δικαίωμα να εκφράζουν τις απόψεις τους. Ο Σίλβερ ξεκαθάρισε ότι το ΝΒΑ δεν επρόκειτο να ζητήσει συγγνώμη επειδή ο Μόρεϊ άσκησε το δικαίωμά του στην ελευθερία της έκφρασης, εκφράζοντας παράλληλα τη λύπη του για την έκταση της αντιπαράθεσης.

Η κρίση επηρέασε ακόμη και την περιοδεία προετοιμασίας των Λος Άντζελες Λέικερς στην Κίνα. Το CCTV ανακοίνωσε ότι δεν θα μετέδιδε τις δύο φιλικές αναμετρήσεις των Λέικερς με τους Μπρούκλιν Νετς, ενώ η Tencent διέκοψε τις μεταδόσεις αγώνων των Ρόκετς. Η οικονομική ζημιά ήταν σημαντική. Τον Φεβρουάριο του 2020, ο Σίλβερ εκτίμησε ότι οι απώλειες του ΝΒΑ θα ανέρχονταν σε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, πιθανότατα λιγότερα από 400 εκατομμύρια.

Η υπόθεση κατέδειξε πόσο ευάλωτες μπορούν να αποδειχθούν οι εμπορικές συνεργασίες του επαγγελματικού αθλητισμού όταν μια πολιτική αντιπαράθεση επηρεάζει μια τεράστια αγορά.

Η αποκατάσταση των σχέσεων με την Κίνα

Οι σχέσεις του ΝΒΑ με την Κίνα αποκαταστάθηκαν σταδιακά τα επόμενα χρόνια. Το 2022, το πρωτάθλημα επέστρεψε στις μεταδόσεις του CCTV, ενώ τον Οκτώβριο του 2025 οι Μπρούκλιν Νετς και οι Φίνιξ Σανς αναμετρήθηκαν σε αγώνα προετοιμασίας στο Μακάο.

Η αναμέτρηση αποτέλεσε ένα ακόμη βήμα προς την αποκατάσταση των σχέσεων, έπειτα από μια κρίση που είχε αφήσει σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα.
Ο Σίλβερ είχε δηλώσει ότι το ΝΒΑ αποδέχθηκε την απόφαση της κινεζικής κυβέρνησης να περιορίσει προσωρινά τη συνεργασία της με τη λίγκα, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι όλοι οι συμμετέχοντες στο πρωτάθλημα έχουν το δικαίωμα να εκφράζονται για πολιτικά ζητήματα.

Μεσούτ Oζίλ: Η αντιπαράθεση για τη Σιντζιάνγκ

Η υπόθεση Μόρεϊ δεν ήταν η μοναδική περίπτωση κατά την οποία ένας αθλητής ή ένα στέλεχος του αθλητισμού βρέθηκε στο στόχαστρο της κινεζικής αντίδρασης.
Το 2019, ο Μεσούτ Oζίλ, τότε ποδοσφαιριστής της Άρσεναλ, άσκησε δημόσια κριτική στην πολιτική ασφαλείας της Κίνας στην περιοχή Σιντζιάνγκ, στη βορειοδυτική χώρα.
Ο Γερμανός διεθνής αναφέρθηκε στις καταγγελίες για την αντιμετώπιση των Ουιγούρων και άλλων μουσουλμανικών μειονοτήτων, κάνοντας λόγο για καταστροφή τζαμιών, περιορισμούς στη θρησκευτική εκπαίδευση και κράτηση ανθρώπων σε στρατόπεδα.

Το Πεκίνο απέρριψε τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι οι εγκαταστάσεις στις οποίες αναφερόταν ο Oζίλ ήταν κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης. Η Άρσεναλ αποστασιοποιήθηκε από τις προσωπικές απόψεις του ποδοσφαιριστή, ενώ το CCTV απέσυρε από το πρόγραμμά του τη μετάδοση της αναμέτρησης της ομάδας με τη Μάντσεστερ Σίτι. Παράλληλα, ο oζίλ αφαιρέθηκε από τις κινεζικές εκδόσεις του δημοφιλούς βιντεοπαιχνιδιού Pro Evolution Soccer.

Ενές Καντέρ: Η στήριξη στο Θιβέτ

Δύο χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 2021, ο Ενές Καντέρ, ο οποίος αγωνιζόταν τότε στους Μπόστον Σέλτικς, εξέφρασε δημόσια τη στήριξή του στους Θιβετιανούς και στο αίτημά τους για αυτοδιάθεση. Ο Τούρκος καλαθοσφαιριστής απευθύνθηκε στον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και στην κινεζική κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι το Θιβέτ ανήκει στους Θιβετιανούς και δηλώνοντας την αλληλεγγύη του προς όσους διεκδικούν ελευθερία. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε τις δηλώσεις του, χαρακτηρίζοντας τους ισχυρισμούς του αβάσιμους. Στη συνέχεια, αγώνες των Σέλτικς αφαιρέθηκαν από κινεζικές πλατφόρμες μετάδοσης.
Η υπόθεση επιβεβαίωσε ότι οι δημόσιες τοποθετήσεις αθλητών για πολιτικά ζητήματα μπορούσαν να έχουν άμεσες συνέπειες ακόμη και όταν δεν αφορούσαν την ίδια την Κίνα, αλλά περιοχές που το Πεκίνο θεωρεί αναπόσπαστο μέρος της επικράτειάς του.

Γκριεζμάν: Η διακοπή της συνεργασίας με τη Huawei

Διαφορετική ήταν η περίπτωση του Αντουάν Γκριεζμάν, ο οποίος το 2020 αποφάσισε να διακόψει τη συνεργασία του με τη Huawei, κινεζική εταιρεία τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού και τεχνολογίας. Ο Γάλλος παγκόσμιος πρωταθλητής ανακοίνωσε τη λήξη της συνεργασίας του, επικαλούμενος τις σοβαρές υποψίες ότι η εταιρεία είχε συμβάλει στην ανάπτυξη τεχνολογίας αναγνώρισης προσώπου που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό Ουιγούρων.
Η Huawei είχε βρεθεί στο επίκεντρο καταγγελιών σχετικά με την ανάπτυξη συστήματος που φέρεται να μπορούσε να αναγνωρίζει μέλη της συγκεκριμένης μειονότητας. Ο Γκριεζμάν γνωστοποίησε ότι τερμάτιζε άμεσα τη συνεργασία του, επικαλούμενος τις συγκεκριμένες ανησυχίες. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών απέφυγε να σχολιάσει την απόφασή του.

Το κοινό στοιχείο των υποθέσεων

Η κινεζική αγορά αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων για διεθνείς αθλητικούς οργανισμούς, συλλόγους, εταιρείες και αθλητές. Όταν, όμως, δημόσιες δηλώσεις αγγίζουν ζητήματα που το Πεκίνο θεωρεί ιδιαίτερα ευαίσθητα, οι συνέπειες μπορούν να επεκταθούν από τις τηλεοπτικές μεταδόσεις και τις χορηγίες έως τις εμπορικές συνεργασίες και τις διεθνείς σχέσεις. Το προηγούμενο του ΝΒΑ δείχνει ότι μια φαινομενικά σύντομη ανάρτηση μπορεί να εξελιχθεί σε πολυετή κρίση, με σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις και ευρύτερες συνέπειες για τον τρόπο με τον οποίο οι αθλητικοί οργανισμοί διαχειρίζονται την ελευθερία της έκφρασης σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον.