Γερμανία–Τουρκία: Στενοί δεσμοί στην αυτοκινητοβιομηχανία

• Στο Βερολίνο για το επόμενο βήμα
• Τι κρίνεται στο «Made in Europe»
• Η Τουρκία διεκδικεί θέση στην ευρωπαϊκή αλυσίδα
• Η δύσκολη ισορροπία για τη Γερμανία

Η γερμανική και η τουρκική αυτοκινητοβιομηχανία ετοιμάζονται να συζητήσουν στο Βερολίνο την επόμενη φάση της συνεργασίας τους. Η ηλεκτροκίνηση, η ψηφιοποίηση και η βιώσιμη παραγωγή βρίσκονται στην ατζέντα του δεύτερου German-Turkish Automotive Summit, που έχει προγραμματιστεί για τις 19 Νοεμβρίου. Στο μεταξύ, όμως, στις Βρυξέλλες εξελίσσεται μια διαπραγμάτευση που μπορεί να επηρεάσει τη θέση της τουρκικής παραγωγής στην ευρωπαϊκή αγορά: ποια αυτοκίνητα θα δικαιούνται τα οφέλη του «Made in Europe».

Το ζήτημα αγγίζει μια παραγωγική σχέση που έχει χτιστεί επί δεκαετίες. Η Τουρκία αποτελεί σημαντική βάση κατασκευής αυτοκινήτων και εξαρτημάτων για την Ευρώπη, αλλά δεν είναι μέλος της ενιαίας αγοράς. Αυτή η διάκριση αποκτά ιδιαίτερο βάρος στη γαλλογερμανική πρόταση της 16ης Οκτωβρίου, η οποία συνδέει την πρόσβαση σε συγκεκριμένα ευρωπαϊκά οφέλη με ένα στενότερο γεωγραφικό και κανονιστικό πλαίσιο.

Στο Βερολίνο για το επόμενο βήμα

Η συνάντηση του Νοεμβρίου φιλοδοξεί να φέρει στο ίδιο τραπέζι εκπροσώπους της βιομηχανίας, της πολιτικής και της έρευνας από τις δύο χώρες. Στους ομιλητές περιλαμβάνονται ο υπουργός Εμπορίου της Τουρκίας, Ομέρ Μπολάτ, ο διευθύνων σύμβουλος της Togg, Γκιουρτζάν Καρακάς, και ο Τζο Κέζερ, πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου της Daimler Truck και της Siemens Energy. Προβλέπεται επίσης εκπροσώπηση της γερμανικής ένωσης αυτοκινητοβιομηχανίας VDA και των τουρκικών οργανώσεων εξαγωγέων και προμηθευτών OIB και TAYSAD.

Η ατζέντα αποτυπώνει τα πεδία στα οποία αναζητούνται νέες συνεργασίες: ηλεκτρικά οχήματα, ψηφιακές τεχνολογίες και πιο βιώσιμες διαδικασίες παραγωγής. Προς το παρόν πρόκειται για προγραμματισμένο βιομηχανικό διάλογο και δεν έχει ανακοινωθεί στο πλαίσιο της συνόδου κάποια νέα συμφωνία μεταξύ κατασκευαστών.

Το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα γίνει η συνάντηση, ωστόσο, έχει αλλάξει. Η Γερμανία συνδιαμορφώνει με τη Γαλλία μια πρόταση για την προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής, ενώ η Τουρκία διεκδικεί να μη βρεθεί εκτός των πλεονεκτημάτων που θα δημιουργήσει το νέο πλαίσιο.

Τι κρίνεται στο «Made in Europe»

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο προτεινόμενος Industrial Accelerator Act, με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει τη βιομηχανική παραγωγή της και να περιορίσει την εξάρτησή της από άλλες περιοχές σε καθαρές τεχνολογίες. Ένα από τα εργαλεία είναι η εισαγωγή απαιτήσεων τοπικού περιεχομένου και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος για προϊόντα που αγοράζονται μέσω δημόσιων προμηθειών ή υποστηρίζονται από συγκεκριμένα δημόσια προγράμματα.

Για την αυτοκινητοβιομηχανία, η κοινή γαλλογερμανική θέση προβλέπει ότι η επιλεξιμότητα θα καλύπτει τα 27 κράτη-μέλη και ευρωπαϊκούς εταίρους που συμμετείχαν στην ενιαία αγορά την 1η Ιανουαρίου 2020. Η διατύπωση ανοίγει τον δρόμο για τη Βρετανία, υπό όρους, αλλά αφήνει την Τουρκία εκτός του προτεινόμενου γεωγραφικού πεδίου. Για τους εταίρους εκτός ΕΕ προβλέπονται επίσης απαιτήσεις αμοιβαιότητας και ευθυγράμμισης με ευρωπαϊκούς όρους για επενδύσεις τρίτων χωρών και μέτρα εμπορικής άμυνας.

Η πρόταση δεν αποτελεί ευρωπαϊκό νόμο. Χρειάζεται να εξασφαλίσει την απαραίτητη στήριξη από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ οι τελικές προϋποθέσεις παραμένουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Επίσης, δεν πρόκειται για απαγόρευση πώλησης αυτοκινήτων που κατασκευάζονται στην Τουρκία. Το διακύβευμα είναι αν αυτά θα μπορούν να επωφελούνται από τα συγκεκριμένα καθεστώτα δημόσιας στήριξης και ευρωπαϊκής προτίμησης.

Η Τουρκία διεκδικεί θέση στην ευρωπαϊκή αλυσίδα

Η Άγκυρα προβάλλει τη μακρόχρονη παραγωγική σύνδεσή της με την ΕΕ και την τελωνειακή ένωση ως επιχειρήματα για τη συμμετοχή της. Ο Ομέρ Μπολάτ έχει ζητήσει να αντιμετωπιστεί η Τουρκία ως ισότιμος εταίρος, χρησιμοποιώντας τη διατύπωση «Made with Europe». Σύμφωνα με τα στοιχεία της τουρκικής ένωσης εξαγωγέων που δημοσιοποιήθηκαν στη σχετική συζήτηση, το 72,5% των εξαγωγών της αυτοκινητοβιομηχανίας της χώρας κατευθύνθηκε στην ΕΕ το 2025.

Η ανησυχία επεκτείνεται και σε κατασκευαστές που χρησιμοποιούν την Τουρκία ως τμήμα του ευρύτερου ευρωπαϊκού παραγωγικού τους δικτύου. Η Toyota Motor Europe έχει υποστηρίξει τη συμπερίληψη αξιόπιστων εταίρων, μεταξύ των οποίων η Τουρκία και η Ιαπωνία, με το επιχείρημα ότι οι συνεργασίες αυτές ενισχύουν την κλίμακα και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας.

Ανάλογο προβληματισμό εκφράζει η ACEA, με μια πιο στοχευμένη προσέγγιση. Η ευρωπαϊκή ένωση κατασκευαστών υποστηρίζει τον στόχο προστασίας της παραγωγής στην ΕΕ, ζητώντας παράλληλα να προστατευθούν συγκεκριμένες υφιστάμενες επενδύσεις ευρωπαϊκών εταιρειών στην Τουρκία και στο Μαρόκο. Η θέση της δεν ισοδυναμεί με γενική εξαίρεση για κάθε εργοστάσιο στις δύο χώρες· δίνει έμφαση στη διατήρηση ήδη εγκατεστημένων ευρωπαϊκών παραγωγικών αλυσίδων.

Η δύσκολη ισορροπία για τη Γερμανία

Η γαλλογερμανική συμφωνία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης για το μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας. Το Βερολίνο αποδέχθηκε αυστηρότερη ευρωπαϊκή προτίμηση, ενώ το Παρίσι στήριξε τη γερμανική επιδίωξη για χαλάρωση των προτεινόμενων απαιτήσεων μείωσης εκπομπών CO2 το 2035. Οι δύο κυβερνήσεις επιχειρούν έτσι να συνδυάσουν την προστασία της παραγωγής με μεγαλύτερη ευελιξία στην τεχνολογική μετάβαση.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η γερμανοτουρκική σύνοδος αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον. Η συνεργασία στην ηλεκτροκίνηση και στην ψηφιοποίηση θα συζητηθεί την ώρα που παραμένουν ανοιχτοί οι όροι πρόσβασης στα νέα ευρωπαϊκά κίνητρα. Το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης στις Βρυξέλλες θα καθορίσει πόσο συμβατές θα είναι οι νέες βιομηχανικές συνεργασίες με την πολιτική ευρωπαϊκής προτίμησης.

Για τις εταιρείες που σχεδιάζουν την επόμενη γενιά οχημάτων, το ζητούμενο είναι η προβλεψιμότητα: πού θα επενδύσουν, από πού θα προμηθεύονται εξαρτήματα και με ποιους όρους θα διαθέτουν τα αυτοκίνητά τους. Η συζήτηση για το «Made in Europe» δίνει σε αυτές τις επιλογές νέο πολιτικό και οικονομικό βάρος — και η Τουρκία διεκδικεί να παραμείνει μέσα στον υπολογισμό.