Το λάθος που κάνουμε με το καζανάκι: Πώς διασπείρονται μικρόβια στον αέρα του μπάνιου
Το καζανάκι αποτελεί μια καθημερινή κίνηση που κάνουμε χωρίς δεύτερη σκέψη. Ωστόσο, το τράβηγμα του νερού μπορεί να απελευθερώσει στον αέρα μικροσκοπικά σταγονίδια, τα οποία ενδέχεται να περιέχουν παθογόνους μικροοργανισμούς και να παραμείνουν αιωρούμενα για αρκετή ώρα.
Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση, με επικεφαλής την ερευνήτρια Lira Adiyani από το Πανεπιστήμιο Flinders της Αυστραλίας, εξέτασε προηγούμενες μελέτες σχετικά με τα αερολύματα που δημιουργούνται κατά την έκπλυση της τουαλέτας, τη διασπορά τους στον χώρο και την πιθανότητα να μεταφέρουν μικρόβια. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science of the Total Environment και αναδεικνύει τον ρόλο που παίζουν ο σχεδιασμός της τουαλέτας και το μικροβιακό φορτίο του νερού στη δημιουργία των συγκεκριμένων σωματιδίων.
Ποια μικρόβια μπορεί να μεταφερθούν στον αέρα
Τα αερολύματα είναι μικροσκοπικά σταγονίδια ή σωματίδια που αιωρούνται στον αέρα. Όταν δημιουργούνται κατά την έκπλυση της τουαλέτας, ενδέχεται να μεταφέρουν μικροοργανισμούς, μεταξύ των οποίων βακτήρια όπως τα E. coli, Staphylococcus και Clostridioides difficile. Η παρουσία τους δεν σημαίνει ότι κάθε τράβηγμα καζανακίου προκαλεί μόλυνση. Ωστόσο, όταν το νερό της λεκάνης είναι επιβαρυμένο με μικρόβια, αυξάνεται η πιθανότητα τα σταγονίδια που απελευθερώνονται να μεταφέρουν παθογόνους μικροοργανισμούς. Η αξιολόγηση του κινδύνου δεν είναι απλή υπόθεση. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα των προηγούμενων μελετών διαφέρουν, καθώς οι επιστημονικές ομάδες χρησιμοποίησαν διαφορετικές πειραματικές μεθόδους, διαφορετικά είδη μικροοργανισμών και διαφορετικές συνθήκες μέτρησης.
Σε μελέτες που εξετάστηκαν στην ανασκόπηση, οι ερευνητές κατέγραψαν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις αερολυμάτων κοντά στη λεκάνη, αμέσως μετά την έκπλυση. Τα σταγονίδια εντοπίστηκαν σε αποστάσεις έως περίπου 1,5 μέτρο από την τουαλέτα, ενώ σε ορισμένα πειράματα έφτασαν σε ύψος περίπου 1,6 μέτρου από το δάπεδο. Σε άλλες περιπτώσεις, η διασπορά καταγράφηκε ακόμη ψηλότερα. Τα αερολύματα δεν περιορίζονται απαραίτητα στο μπάνιο. Ανάλογα με τον τύπο της τουαλέτας, την ποσότητα του νερού, τον αερισμό και το μικροβιακό φορτίο, μπορούν να μεταφερθούν και σε γειτονικούς χώρους. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε δημόσιες τουαλέτες και νοσοκομεία, όπου υπάρχουν περισσότεροι χρήστες και ενδέχεται να βρίσκονται άνθρωποι πιο ευάλωτοι σε λοιμώξεις.
Γιατί οι παλιότερες τουαλέτες μπορεί να διασπείρουν περισσότερα μικρόβια
Ο σχεδιασμός της τουαλέτας επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται τα αερολύματα. Σύμφωνα με την ανασκόπηση, παλαιότερα μοντέλα που χρησιμοποιούν μεγαλύτερες ποσότητες νερού και ισχυρότερη έκπλυση μπορεί να απελευθερώνουν περισσότερα σταγονίδια. Οι περισσότερες συμβατικές τουαλέτες λειτουργούν με τη δύναμη της βαρύτητας, ενώ άλλα συστήματα, όπως οι τουαλέτες κενού που χρησιμοποιούνται σε αεροσκάφη, βασίζονται στην αναρρόφηση και χρειάζονται λιγότερο νερό. Η συχνότητα της έκπλυσης, οι συνθήκες αερισμού και η ποσότητα των μικροοργανισμών στη λεκάνη αποτελούν επίσης παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη διασπορά.
Το καπάκι μειώνει τη διασπορά, αλλά δεν την εξαφανίζει
Ένα από τα πρακτικά ευρήματα της ανασκόπησης αφορά το καπάκι της τουαλέτας. Η τοποθέτησή του πριν από το τράβηγμα του καζανακίου μπορεί να μειώσει σημαντικά τη διασπορά των σωματιδίων, χωρίς όμως να την εμποδίζει πλήρως. Μέρος των σταγονιδίων μπορεί να διαφύγει από τα κενά γύρω από το καπάκι ή να κινηθεί προς τα πλάγια. Επομένως, το κλείσιμο του καπακιού αποτελεί ένα απλό μέτρο περιορισμού, όχι εγγύηση ότι ο αέρας θα παραμείνει απαλλαγμένος από μικροοργανισμούς. Οι ερευνητές αναφέρουν επίσης ότι η μικρότερη ποσότητα νερού κατά την έκπλυση μπορεί να περιορίσει τη διασπορά σε ορισμένες συνθήκες. Ωστόσο, όταν το μικροβιακό φορτίο είναι υψηλό, η απελευθέρωση μικροοργανισμών μπορεί να εξακολουθήσει να συμβαίνει.
Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητά μας
Μέχρι να αναπτυχθούν αποτελεσματικότερα συστήματα τουαλέτας που περιορίζουν τη δημιουργία και τη διασπορά των αερολυμάτων, οι ειδικοί προτείνουν απλά μέτρα:
- Να κατεβάζουμε το καπάκι πριν τραβήξουμε το καζανάκι.
- Να πλένουμε σχολαστικά τα χέρια μας με σαπούνι και νερό μετά τη χρήση της τουαλέτας.
- Να καθαρίζουμε τακτικά τη λεκάνη και τις επιφάνειες του μπάνιου.
- Να φροντίζουμε για τον επαρκή αερισμό του χώρου.
Υπογραμμίζεται ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστεί πόσο συχνά τα αερολύματα που παράγονται από τις τουαλέτες οδηγούν σε πραγματικές λοιμώξεις. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το καπάκι μπορεί να περιορίσει τη διασπορά, ενώ ο σχεδιασμός της τουαλέτας και η καθαριότητα παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
