«Σύλβια»: Το πρόσωπο πίσω από τη σκιά και το φως
Το μυθιστόρημα είναι ο μύθος και το πρόσωπο που αφηγείται τον μύθο, άμεσα ή έμμεσα. Και όταν οι σκιές παίζουν με το φως, τότε είναι το πρόσωπο πίσω από τη σκιά και το φως. Σε αυτή την περίπτωση ο συγγραφέας θα φέρει τον πρωταγωνιστή/πρωταγωνίστρια στο προσκήνιο μόνο του, με τη δική του προσπάθεια ή θα αναθέσει τη δουλειά σε ένα άλλο φανταστικό πρόσωπο. Και όταν η νουάρ αίσθηση, ατμόσφαιρα, εξαπλωθεί και καταλάβει το δημιουργικό, λεκτικό, νοηματικό, πεδίο, τότε η κυρίαρχη εικόνα πρέπει να έχει σφρίγος, ευαισθησία, δύναμη και μια νωχελική κίνηση που σε μαγνητίζει και σε πάει σε τόπους γνωστούς/άγνωστους και σε τέχνες που αγάπησες και αγαπάς.
Κρατάς το βιβλίο και βλέπεις τη Λορίν Μπακόλ να κοιτά τον φακό και το μέλλον που εσύ δεν είδες αλλά έζησες! Ασπρόμαυρο πορτρέτο και ασπρόμαυρα πλάνα που σε πάνε στο Γεράκι της Μάλτας, στην Καζαμπλάνκα, στο Notorious… Ο χρόνος, όμως, πάει και μπροστά και στα χρώματά του «βλέπεις» το Vertigo και το Λος Άντζελες Εμπιστευτικό. Εντάξει, το χαρτί και το μυστήριο πίσω από τη Λορίν Μπακόλ υπερτερεί. Μια γυναίκα είναι το αντικείμενο του πόθου, του μυστηρίου, της εξήγησης του σύμπαντος… Ας αφεθούμε στο λεπτό συγγραφικό άγγιγμα και στο αεράκι της καμπαρντίνας, ας διαβάσουμε τον Χάουαρντ Φαστ και το μυθιστόρημά του «Σύλβια» (Εκδόσεις Πόλις).
Οι σκιές ανήκουν στη Σύλβια
Το βιβλίο του Φαστ μας προκαλεί περιέργεια και έντονη συνομιλία βλεμμάτων από την εικόνα στο εξώφυλλο! Ναι, βλέποντας τη Λορίν Μπακόλ (σε σκηνή από την ταινία Dark Passage, 1947) χωρίς να το σκεφτούμε αναρωτιόμαστε ποια είναι αυτή η γυναίκα; Και ενώ στο «αυτί» του βιβλίου υπάρχουν τα credits της φωτογραφίας και όλα εξηγούνται, στις σελίδες του υπάρχει η ιστορία αυτού του προσώπου. Η διαφορά είναι ότι δεν ακούει στο όνομα «Λορίν», αλλά στο «Σύλβια» και ότι εδώ δεν παρακολουθούμε κινηματογραφική ταινία. Εδώ παρακολουθούμε μια ιστορία για το παρελθόν, προσωπικό-συλλογικό, αφού το ατομικό προηγούμενο μεταφέρεται και αντανακλάται παραμορφωμένο σε καθέναν από μας, για τον έρωτα που γεννιέται από τις εσωτερικές εικόνες και την ομορφιά που εντοπίζεται εκεί, για τη μοναξιά και το τίμημα της κοινωνικής ανισότητας.
Ένας ιδιωτικός ντετέκτιβ θα αναλάβει να ψάξει τη Σύλβια και με ελάχιστα δεδομένα θα επαναφέρει στο φως την κρυμμένη ζωή της. Τις σκιές, όμως, αυτής δεν θα τις διώξει και δεν θα τις καταλάβει πριν του τις εξηγήσει η ίδια. Ο σκληρός άντρας που σέβεται τις γυναίκες και την πορεία τους, την προσωπικότητά τους, δεν θα κερδίσει τον αναγνώστη με τη γοητεία του, αλλά με την αντίληψη και αποδοχή του της γοητείας του θηλυκού. Αν ο ντετέκτιβ φτιάχνει το μυθιστορηματικό οικοδόμημα, η Σύλβια του δίνει τα λεπτά χαρακτηριστικά του και τη σταθερή, διαχρονική, ομορφιά του.
Πίσω από τα φαινόμενα
Σημείο εκκίνησης το Λος Άντζελες και το έτος 1958. Ο πάμπλουτος επιχειρηματίας Φρέντερικ Σάμερς αναθέτει στον ιδιωτικό ντετέκτιβ Άλαν Μάκλιν να ερευνήσει το παρελθόν της Σύλβιας Γουέστ, μιας γοητευτικής νεαρής γυναίκας την οποία σκοπεύει να παντρευτεί. Η αμοιβή είναι μεγάλη, η υπόθεση φαινομενικά απλή. Και στο επίρρημα «φαινομενικά» βρίσκεται η «γλώσσα» και η ουσία του μυθιστορήματος του Φαστ. Ο αναγνώστης βλέπει τον Μακλίν να προσπαθεί να κρίνει πίσω από τα φαινόμενα. Η καλά φτιαγμένη εικόνα, όμως, επιβάλλει την εύρεση των λεπτών εκείνων σημείων που έμειναν αφώτιστα, των ρωγμών που συνθέτουν μια φθαρμένη θέα που οδηγεί στην αλήθεια του προσώπου και της δράσης του. Ο Φαστ το κάνει αυτό μέσα από τη δωρική και στιβαρή παρουσία του Μακλίν και μέσα από την εύθραυστη μα ανθεκτική παρουσία/περσόνα της Σύλβιας. Η μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου δίνει τον ρυθμό και την ατμόσφαιρα αυτού του πραγματικά γοητευτικού νουαρ μυθιστορήματος. Φυσικά του αξίζουν συγχαρητήρια…
*Το βιβλίο το βρίσκετε στα κεντρικά βιβλιοπωλεία και στις Εκδόσεις Πόλις
