Αφρική: Οι δύο νεαροί βοσκοί που ανεβοκατεβαίνουν καθημερινά τα βουνά για να πάνε στο σχολείο
Ο Καμπέλο Μοχάι και ο Λεπελί Μααπέσα φροντίζουν καθημερινά τα κοπάδια τους στα βουνά του Λεσότο και το βράδυ περπατούν μέχρι το σχολείο, για να συνεχίσουν τις σπουδές που διέκοψαν ως παιδιά. «Άρχισα να δουλεύω με ζώα όταν ήμουν 9 ετών. Τελείωσα μόνο το δημοτικό», λέει ο Καμπέλο Μοχάι, ο οποίος είναι λίγο πάνω από 20 ετών. Όπως και ο 23χρονος Λεπελί Μααπέσα, εργάζεται ως βοσκός στο Λεσότο, μια μικρή χώρα της νότιας Αφρικής, όπου χιλιάδες παιδιά και νέοι αναλαμβάνουν τη φροντίδα κοπαδιών από μικρή ηλικία.
Κάθε απόγευμα, καθώς ο ήλιος δύει πάνω από τα βουνά, οι δύο νεαροί ξεκινούν τη διαδρομή προς το χωριό Σεμονκόνγκ. Φορώντας μάλλινες κουβέρτες για να προστατευτούν από το κρύο, διασχίζουν βραχώδη μονοπάτια μέχρι να φτάσουν στο Νυχτερινό Σχολείο του Καλού Ποιμένα. Εκεί, δεκάδες βοσκοί παρακολουθούν μαθήματα μετά από ώρες εργασίας με τα ζώα. Το σχολείο λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, ενώ μετά το τέλος των μαθημάτων οι μαθητές πρέπει να πάρουν ξανά τον δρόμο της επιστροφής στα βουνά.
Η ζωή στα βουνά και η επιστροφή στα θρανία
Στα 15 του, ο Μοχάι άρχισε να εργάζεται ως βοσκός πλήρους απασχόλησης και μετακόμισε σε ένα πρόχειρο καταφύγιο στα βουνά, όπου φροντίζει τα 155 πρόβατα και κατσίκια της οικογένειάς του. Ζει σε μια μικρή καλύβα από πέτρες και κλαδιά, έχοντας συχνά για συντροφιά τον σκύλο του, τον Μπαλιρένγκ. «Είναι πολύ ωραία τις περισσότερες φορές, να βρίσκομαι εδώ πάνω με τα ζώα. Κανείς δεν μπορεί να μου λέει τι να κάνω», αναφέρει. Ωστόσο, η απομόνωση και οι δύσκολες καιρικές συνθήκες κάνουν τη ζωή στο βουνό απαιτητική. Ολόκληρη η επικράτεια του Λεσότο βρίσκεται σε υψόμετρο άνω των 1.000 μέτρων, με τους χειμώνες να φέρνουν έντονες χιονοπτώσεις και τα καλοκαίρια υψηλές θερμοκρασίες.
Πριν από τρία χρόνια, όταν έμαθε για το νυχτερινό σχολείο, αποφάσισε να επιστρέψει στην εκπαίδευση. «Είναι πολύ σημαντικό να αποκτήσουμε κάποιες γνώσεις και να μάθουμε», λέει. Θέλει να βρει μια δουλειά που θα του επιτρέψει να αφήσει πίσω του την σημερινή του ενασχόληση και ονειρεύεται να γίνει στρατιώτης. «Πηγαίνω στο σχολείο για να μπορώ να συνεχίσω να διαβάζω και να γράφω. Ίσως στο μέλλον να μπορέσει κάποιος να με προσλάβει», εξηγεί.
Ένα σχολείο για όσους εγκατέλειψαν την εκπαίδευση
Το Νυχτερινό Σχολείο του Καλού Ποιμένα ιδρύθηκε το 2003, σε έκταση που ανήκε σε μοναστήρι των Αδελφών του Καλού Ποιμένα από το Κεμπέκ. Σήμερα φιλοξενεί περισσότερους από 40 μαθητές ηλικίας από 15 έως 55 ετών, με τα μαθήματα να διαρκούν περίπου δύο ώρες κάθε βράδυ, από Δευτέρα έως Παρασκευή. Η κτηνοτροφία αποτελεί σημαντικό μέρος της οικονομίας και της κουλτούρας του Λεσότο. Το μαλλί και το μοχέρ —η φυσική ίνα που προέρχεται από την κατσίκα Ανγκόρα— αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 60% των αγροτικών εξαγωγών της χώρας και στηρίζουν το ένα τέταρτο του αγροτικού πληθυσμού. Ωστόσο, η ανάγκη για εργασία και η παράδοση οδηγούν πολλά παιδιά να εγκαταλείπουν το σχολείο για να φροντίζουν τα κοπάδια. Ανάλυση της Παγκόσμιας Τράπεζας, βασισμένη σε στοιχεία του 2018, έδειξε ότι σχεδόν τα μισά παιδιά στη χώρα συμμετείχαν σε κάποια μορφή βοσκής.
Οι δυσκολίες δεν περιορίζονται στην πρόσβαση στο σχολείο. Η έλλειψη βασικών γνώσεων ανάγνωσης και γραφής μπορεί να δυσκολέψει τους βοσκούς στη διαχείριση χρημάτων, στην κατανόηση εγγράφων και στην καθημερινή τους αυτονομία. Παράλληλα, η απομόνωση στα βουνά περιορίζει τις ευκαιρίες κοινωνικής επαφής. Ο Λισέμελο Μοσάκενγκ, πρώην διευθυντής της Ένωσης Μη Τυπικής Εκπαίδευσης του Λεσότο, επισημαίνει ότι η μοναξιά δυσκολεύει την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και την επίλυση συγκρούσεων. «Οι περισσότεροι βοσκοί θα σου μιλήσουν για τη μοναξιά της δουλειάς», σημειώνει.
Έτσι, τα νυχτερινά σχολεία δεν προσφέρουν μόνο ακαδημαϊκές γνώσεις, αλλά και έναν χώρο συνάντησης, ανταλλαγής εμπειριών και επανασύνδεσης με την κοινωνία. Τα στοιχεία της UNICEF αποτυπώνουν τις εκπαιδευτικές ανισότητες στη χώρα: το 69% των αγοριών ολοκληρώνει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, έναντι του 92% των κοριτσιών, ενώ μόλις το 22% των αγοριών συνεχίζει στο γυμνάσιο. Υπάρχουν, ωστόσο, και περιπτώσεις νέων που καταφέρνουν να αλλάξουν την πορεία της ζωής τους. Ο 18χρονος Κέτσο Μοκοένα άρχισε να εργάζεται ως βοσκός στα 11 του και εγκατέλειψε αργότερα το σχολείο, επειδή η οικογένειά του δεν μπορούσε να καλύψει τα έξοδα. Με τη βοήθεια των μαθημάτων του νυχτερινού σχολείου, οι μοναχές συγκέντρωσαν τα χρήματα για να φοιτήσει σε εκπαιδευτικό ίδρυμα. Σήμερα βρίσκεται στην ενδέκατη τάξη και φιλοδοξεί να γίνει φαρμακοποιός.
- Νίκος Καρβέλας: Ποιοι δύο τραγουδιστές φέρονται να πήραν το «πράσινο φως» για τα τραγούδια του μετά τη ρήξη με τη Βίσση
- Γιάννης Πρετεντέρης: «Έπρεπε να γίνουμε διαιτητές μπάσκετ αντί για δημοσιογράφοι, τι κουταμάρα κάναμε!» (vid)
- Γιγάντιο κύμα χτύπησε πλοίο και έριξε 62 κοντέινερ στη θάλασσα: 27 χρόνια αργότερα, ψαράδες ανέσυραν χιλιάδες κομμάτια Lego (vid)
