Επιστήμονες αμφισβητούν την ακρίβεια των πληθυσμιακών χαρτών: Πού μπορεί να «χάνονται» κάτοικοι
Πόσοι άνθρωποι κατοικούν πραγματικά σε ένα χωριό; Η απάντηση δεν είναι σημαντική μόνο για την καταγραφή του πληθυσμού, αλλά και για την προστασία των κατοίκων σε περίπτωση πλημμύρας ή άλλης καταστροφής.
Μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications εξέτασε κατά πόσο οι διεθνείς πληθυσμιακοί χάρτες αποτυπώνουν σωστά τον αριθμό των ανθρώπων που ζουν σε αγροτικές περιοχές. Ο ερευνητής Γιόσιας Λανγκ-Ρίτερ και οι συνεργάτες του από το Πανεπιστήμιο Aalto της Φινλανδίας συνέκριναν πληθυσμιακές εκτιμήσεις με στοιχεία για ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους εξαιτίας της κατασκευής φραγμάτων. Η έρευνα κάλυψε 307 έργα σε 35 χώρες και αφορούσε την περίοδο 1975-2010.
Οι χάρτες εμφάνιζαν λιγότερους κατοίκους
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πληθυσμιακές εκτιμήσεις ήταν χαμηλότερες κατά 53% έως 84% σε σχέση με τα στοιχεία μετεγκατάστασης, ανάλογα με τον χάρτη που εξετάστηκε. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι υπάρχουν δισεκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι στη Γη από όσους γνωρίζουμε. Το ζήτημα είναι αν οι χάρτες δείχνουν τους κατοίκους στο σωστό σημείο. Για παράδειγμα, μπορεί ο συνολικός πληθυσμός μιας περιοχής να είναι γνωστός, αλλά οι άνθρωποι να κατανέμονται λανθασμένα ανάμεσα σε μια πόλη και τα γύρω χωριά.
Οι πληθυσμιακοί χάρτες χρησιμοποιούνται για τον σχεδιασμό υπηρεσιών και την εκτίμηση κινδύνων. Αν ένα χωριό εμφανίζεται με λιγότερους κατοίκους από όσους έχει, οι αρμόδιες αρχές μπορεί να υπολογίσουν λανθασμένα πόσα καταφύγια, προμήθειες ή συστήματα προειδοποίησης χρειάζονται. Ωστόσο, δεν έχει τεκμηριωθεί ότι τέτοιο σφάλμα σε πληθυσμιακό χάρτη έχει προκαλέσει ανεπαρκή αντιμετώπιση κάποιας καταστροφής. Ο ίδιος ο ερευνητής επισημαίνει ότι τα ευρήματα χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Γιατί υπάρχει διαφωνία μεταξύ των επιστημόνων
Τα συμπεράσματα της μελέτης έχουν αμφισβητηθεί από άλλους ερευνητές. Μία από τις ενστάσεις είναι ότι οι αποκλίσεις μπορεί να οφείλονται στον τρόπο με τον οποίο συγκρίθηκαν τα στοιχεία και στο ότι οι χάρτες τοποθετούν τους κατοίκους σε διαφορετικά σημεία, όχι απαραίτητα στο ότι τους παραλείπουν.
Επιπλέον, ορισμένοι πληθυσμιακοί χάρτες βασίζονται σε δορυφορικές εικόνες. Σε περιοχές όπου κατασκευάστηκαν φράγματα, οι εικόνες μπορεί να έχουν ληφθεί αφού οι κοιλάδες πλημμύρισαν, με αποτέλεσμα να μην είναι πλέον ορατοί οικισμοί που υπήρχαν παλαιότερα. Η μελέτη εξέτασε στοιχεία έως το 2010 και δεν αποδεικνύει αν οι ίδιες αποκλίσεις εξακολουθούν να υπάρχουν σήμερα. Το βασικό ερώτημα παραμένει: γνωρίζουν οι αρχές πόσοι άνθρωποι βρίσκονται πραγματικά σε μια περιοχή όταν πρέπει να οργανώσουν την προστασία τους;
ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΚΟΜΗ:
- ΗΠΑ: Μελέτη σε 1.678 παιδιά που ισχυρίζονται ότι θυμούνται προηγούμενες ζωές – Το μοτίβο που προβλημάτισε τους επιστήμονες
- Προϊστορικό «καλαμάρι» 160 εκατ. ετών βρέθηκε στο Γουαϊόμινγκ: Το ασυνήθιστα παχύ απολίθωμα που εξέπληξε τους επιστήμονες
- Spoilers στα βιβλία: Η επιστημονική εξήγηση για όσους θέλουν να ξέρουν το τέλος
