Η NASA χτύπησε έναν αστεροειδή για να αλλάξει την πορεία του: Τέσσερα χρόνια μετά αποκαλύπτεται τι συνέβη

• Η σύγκρουση του 2022
• Το μυστήριο του Δίμορφου
• Τι άφησε πίσω του το DART
• Η επόμενη κρίσιμη εικόνα

Ένα μικροσκοπικό σημείο φωτός, που καταλαμβάνει περίπου ένα μόνο pixel σε μια φωτογραφία, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την επιστήμη και την προσπάθεια προστασίας της Γης από επικίνδυνους αστεροειδείς. Το ευρωπαϊκό διαστημόπλοιο «Ήρα» κατάφερε να ξεχωρίσει για πρώτη φορά τον Δίμορφο από τον μεγαλύτερο διαστημικό σύντροφό του, τον Δίδυμο, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο προσεκτική εξέταση ενός από τα σημαντικότερα πειράματα πλανητικής άμυνας που έχουν πραγματοποιηθεί.

Η εικόνα καταγράφηκε στις 18 Οκτωβρίου, όταν το διαστημόπλοιο βρισκόταν περίπου 1.280 χιλιόμετρα από το ζεύγος των αστεροειδών. Το σύστημα απέχει περίπου 197 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη. Μέχρι πρόσφατα, η κάμερα της αποστολής κατέγραφε τους δύο στόχους ως μία ενιαία φωτεινή κουκκίδα. Τώρα, ακόμη και με τόσο περιορισμένη ανάλυση, ο μικρότερος αστεροειδής διακρίνεται ξεκάθαρα από τον μεγαλύτερο.

Η σύγκρουση του 2022

Για να γίνει κατανοητή η σημασία αυτής της εικόνας, πρέπει να επιστρέψουμε στον Σεπτέμβριο του 2022. Τότε, η NASA έστειλε το διαστημόπλοιο DART να συγκρουστεί σκόπιμα με τον Δίμορφο, έναν αστεροειδή με διάμετρο περίπου 151 μέτρων. Η πρόσκρουση έγινε στις 26 Σεπτεμβρίου, με ταχύτητα περίπου 6,1 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο.

Ο στόχος δεν ήταν να καταστραφεί ο αστεροειδής, αλλά να διαπιστωθεί αν μια ανθρώπινη κατασκευή μπορεί να αλλάξει μετρήσιμα την τροχιά ενός ουράνιου σώματος. Το πείραμα πέτυχε: η περίοδος περιφοράς του Δίμορφου γύρω από τον μεγαλύτερο Δίδυμο μειώθηκε κατά περίπου 33 λεπτά. Η σύγκρουση εκτόξευσε επίσης υλικό σε μεγάλη απόσταση στο διάστημα, συμβάλλοντας στην αλλαγή της κίνησής του.

Ήταν μια ιστορική απόδειξη ότι η ανθρωπότητα μπορεί να επηρεάσει την τροχιά ενός αστεροειδούς. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι γνωρίζει ήδη με ακρίβεια πώς θα συμπεριφερθεί κάθε τέτοιο σώμα σε μια αντίστοιχη σύγκρουση. Η σύσταση, η μάζα και η εσωτερική δομή του βράχου μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά το αποτέλεσμα.

Το μυστήριο του Δίμορφου

Εδώ αρχίζει η αποστολή της «Ήρας». Το ευρωπαϊκό διαστημόπλοιο εκτοξεύτηκε στις 7 Οκτωβρίου 2024 και σχεδιάστηκε για να εξετάσει από κοντά το σύστημα των δύο αστεροειδών και να μελετήσει τις συνέπειες της πρόσκρουσης του DART.

Ο Δίμορφος έχει διάμετρο περίπου 151 μέτρων, ενώ ο Δίδυμος φτάνει τα 780 μέτρα. Τα δύο σώματα βρίσκονται σε μέση απόσταση περίπου 1,15 χιλιομέτρων μεταξύ τους. Ο μικρότερος αστεροειδής περιφέρεται γύρω από τον μεγαλύτερο με ταχύτητα περίπου 18 εκατοστών το δευτερόλεπτο.

Η νέα φωτογραφία δεν αποκαλύπτει ακόμη την επιφάνεια του Δίμορφου με λεπτομέρειες, ούτε επιτρέπει να φανεί καθαρά το σημείο της πρόσκρουσης. Αποτελεί, όμως, ένα πρώτο σημαντικό ορόσημο: η «Ήρα» έχει πλέον ξεχωρίσει με τη δική της κάμερα τους δύο στόχους της και μπορεί να συνεχίσει την προσέγγιση με καλύτερη εικόνα του περιβάλλοντός της.

Τι άφησε πίσω του το DART

Το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: τι ακριβώς συνέβη στον Δίμορφο όταν έπεσε πάνω του το DART; Δημιουργήθηκε ένας κρατήρας ή η σύγκρουση άλλαξε ευρύτερα το σχήμα του; Πόσο συμπαγές είναι το εσωτερικό του και από ποια υλικά αποτελείται;

Οι απαντήσεις έχουν πρακτική σημασία. Η τροχιακή αλλαγή που παρατηρήθηκε ήταν μεγαλύτερη από εκείνη που είχαν προβλέψει ορισμένες προσομοιώσεις. Οι επιστήμονες θέλουν να καταλάβουν ποια χαρακτηριστικά του αστεροειδούς και ποιος ρόλος του υλικού που εκτοξεύτηκε εξηγούν αυτή τη διαφορά. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να βελτιώσουν τα μοντέλα τους και να εκτιμήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το αποτέλεσμα μιας αντίστοιχης προσπάθειας στο μέλλον.

Η «Ήρα» θα πραγματοποιήσει λεπτομερείς μετρήσεις, ενώ θα αναπτύξει και δύο μικρούς δορυφόρους, τους Milani και Juventas. Ο πρώτος θα εξετάσει, μεταξύ άλλων, τη σύσταση της επιφάνειας, ενώ ο δεύτερος θα χρησιμοποιήσει ραντάρ για να ερευνήσει το εσωτερικό του Δίμορφου. Με αυτόν τον τρόπο, η αποστολή δεν θα περιοριστεί στην εξωτερική παρατήρηση, αλλά θα προσπαθήσει να σχηματίσει μια πληρέστερη εικόνα για το σώμα που δέχθηκε την πρόσκρουση.

Η επόμενη κρίσιμη εικόνα

Η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία έχει προγραμματίσει για τις 25 Νοεμβρίου 2026 τη δημοσιοποίηση των πρώτων πολύ πιο λεπτομερών εικόνων του Δίμορφου. Καθώς η «Ήρα» θα πλησιάζει, οι κάμερες και τα επιστημονικά όργανά της θα μπορούν να συλλέγουν ολοένα περισσότερα δεδομένα.

Η ανάγκη για τέτοιες αποστολές δεν είναι θεωρητική. Το 1908, ένα αντικείμενο που εκτιμάται ότι είχε διάμετρο περίπου 30 έως 40 μέτρα προκάλεσε την έκρηξη της Τουνγκούσκα στη Σιβηρία, ισοπεδώνοντας τεράστια δασική έκταση. Το 2013, ένα άλλο σώμα, με διάμετρο περίπου 20 μέτρων, εξερράγη πάνω από το Τσελιάμπινσκ της Ρωσίας, προκαλώντας ισχυρό ωστικό κύμα και τραυματισμούς.

Οι περιπτώσεις αυτές δείχνουν γιατί ακόμη και σχετικά μικροί αστεροειδείς χρειάζονται προσεκτική παρακολούθηση. Η αποστολή DART έδειξε ότι η αλλαγή τροχιάς είναι εφικτή σε συγκεκριμένες συνθήκες. Η «Ήρα» καλείται τώρα να εξηγήσει πώς ακριβώς λειτούργησε το πείραμα, ώστε μια μελλοντική προσπάθεια να μην αποτελεί απλώς μια επιτυχημένη δοκιμή, αλλά μια μέθοδο που οι επιστήμονες θα μπορούν να σχεδιάσουν με μεγαλύτερη σιγουριά.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ

• Η «Ασπίδα του Αχιλλέα»: Τα οπλικά συστήματα που θα κλέψουν την παράσταση στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης (vid)
• 64 οι νεκροί και 80 τραυματίες από τη σύγκρουση τρένων στην Ισπανία- Συγκλονίζουν οι μαρτυρίες των επιβατών (vid)
• Χωριό στη Νορβηγία περνάει έξι μήνες χωρίς ηλιακό φως και οι κάτοικοι βρήκαν τη λύση: Τρεις γιγάντιοι καθρέφτες