Οι εκπομπές άνθρακα μειώθηκαν το 2026: Οι λόγοι, όμως, δεν είναι απαραιτήτως καλοί!
- Τι δείχνουν τα στοιχεία για τις μεγάλες χώρες
- Ο ρόλος του πολέμου και των τιμών του πετρελαίου
- Πρόσκαιρη αλλαγή χωρίς μόνιμες λύσεις
Οι εκπομπές ρύπων από ορυκτά καύσιμα αναμένεται να μειωθούν κατά 0,4% το 2026, σύμφωνα με νέα έρευνα του Global Carbon Project. Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει την τάση της περιόδου 2019-2025, κατά την οποία οι παγκόσμιες εκπομπές αυξάνονταν κατά μέσο όρο 0,8% ετησίως.
Αν και η στροφή προς την ηλιακή και αιολική ενέργεια παίζει σημαντικό ρόλο, ο κύριος παράγοντας για τη φετινή υποχώρηση είναι οι αναταράξεις που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για τις μεγάλες χώρες
Η έκθεση αποκάλυψε ότι 59 χώρες κατάφεραν να μειώσουν τις εκπομπές τους σε σύγκριση με το 2019, διατηρώντας παράλληλα την οικονομική τους ανάπτυξη. Στις ΗΠΑ, οι οποίες ευθύνονται για το 13% των παγκόσμιων εκπομπών, η παραγωγή άνθρακα αναμένεται να υποχωρήσει κατά 1,3%. Ακόμη και η Κίνα, ο μεγαλύτερος ρυπαντής παγκοσμίως, παρουσιάζει μείωση της τάξης του 0,9% για το 2026.
Παρά τις θετικές αυτές μετρήσεις, το Global Carbon Budget υπολογίζει ότι η καύση ορυκτών καυσίμων θα παράγει φέτος 38,2 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Η αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για ενέργεια καλύπτεται κατά 2/3 από ανανεώσιμες πηγές και ηλεκτρικά οχήματα, όμως οι ρυθμοί ανάπτυξής τους δεν είναι ακόμη αρκετά ταχείς ώστε να διασφαλίσουν μια μόνιμη πτωτική πορεία. Την ίδια στιγμή, η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα φτάνει τα 427,7 ppm, ενώ οι αποψιλώσεις των δασών προσθέτουν επιπλέον 500 εκατομμύρια τόνους εκπομπών.
Ο ρόλος του πολέμου και των τιμών του πετρελαίου
Ο καθοριστικός παράγοντας για τη φετινή υποχώρηση είναι οι εξαιρετικά υψηλές τιμές του πετρελαίου μετά τις συγκρούσεις στο Ιράν. Οι εχθροπραξίες προκάλεσαν σοβαρά προβλήματα στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 1/5 της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Η έλλειψη στην προσφορά ανέβασε τις τιμές στα ύψη, αναγκάζοντας καταναλωτές και επιχειρήσεις να περιορίσουν την κατανάλωση.
Ο Γκλεν Πίτερς, καθηγητής στο κέντρο ερευνών CICERO, υπογραμμίζει την κατάσταση δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Μια πτώση των εκπομπών σε ένα μεμονωμένο έτος δεν συνιστά κορύφωση, εκτός εάν οδηγείται από δομικές αλλαγές. Η ταχεία εξάπλωση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας πιέζει τις εκπομπές προς τα κάτω σε δεκάδες χώρες, όμως οι αλλαγές αυτές δεν αρκούν ακόμη για να κλειδώσουν μια μόνιμη μείωση».
Πρόσκαιρη αλλαγή χωρίς μόνιμες λύσεις
Η ιστορία δείχνει ότι παρόμοιες πρόσκαιρες μειώσεις έχουν καταγραφεί και στο παρελθόν, όπως κατά τη διάρκεια της πανδημίας, της οικονομικής κρίσης του 2009 και της ενεργειακής κρίσης του 1970. Μόλις οι γεωπολιτικές ή οικονομικές αναταράξεις ομαλοποιηθούν, οι δείκτες επιστρέφουν γρήγορα στα προηγούμενα υψηλά επίπεδα.
Ο Τζέιμς Ρένγουικ, καθηγητής Φυσικής Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Ουέλινγκτον, επισημαίνει τη σημασία των μόνιμων μέτρων αναφέροντας: «Η μικρή πτώση των συνολικών εκπομπών οφείλεται στον πόλεμο στο Ιράν όσο και σε οτιδήποτε άλλο, επομένως δεν αντιπροσωπεύει μια δομική απάντηση στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής. Δεν υπάρχει ακόμη καμία ένδειξη για μια σοβαρή παγκόσμια αντίδραση στο πρόβλημα, παρά τις λίγες θετικές εξαιρέσεις. Είναι απαραίτητο οι κυβερνήσεις να εκμεταλλευτούν αυτά τα μικρά οφέλη, διευρύνοντας τις προσπάθειες για τη συγκράτηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη».
